02-11-07

Zoetstoffen en vervangsuikers

Vermits wij westerlingen toch zo van zoet houden en onze smaak meestal meer zoet vraagt dan er in een gezonde voeding wordt aanbevolen, kan het gebruik van zoetstoffen soms wel een oplossing bieden. Vooral bij mensen met overgewicht is het gebruik van zoetstoffen verantwoord. De energie-inname kan hierdoor verlaagd worden en de voeding blijft toch lekker en gevarieerd.

Een goede keuze maken uit het grote assortiment aan zoetstoffen en vervangsuikers is echter geen eenvoudige zaak. Er zijn immers zoetstoffen die geen of weinig energie leveren en geen invloed hebben op het bloedsuikergehalte. Daarnaast bestaan er vervangsuikers die wel energie leveren, waarvan sommige wel de bloedsuiker beïnvloeden en andere dan weer niet. Hieronder geven we hiervan een overzicht.

Energievrije zoetstoffen

Energievrije zoetstoffen leveren geen of verwaarloosbare energie en hebben geen invloed op het bloedsuikergehalte.
Men noemt deze ook vaak intensieve zoetstoffen omdat hun zoetkracht per gewichtseenheid aanmerkelijk groter is dan die van gewone suiker. Ze worden gebruikt als vervanging van suiker o a. in light frisdranken, light yoghurt, ijsdesserten enz. 

Deze stoffen zijn: acesulfaam K, aspartaam, cyclamaat, neohesperidine DC, sacharine en thaumatine. 

Aspartaam is in de gewone handel verkrijgbaar onder de vorm van tabletten, strooikorrels en zakjes poeder. Bekende merknamen zijn: Canderel® , Delhaize zoetmiddel® , Natrena strooikorrels® , GB zoetmiddel® , Hermesetas Gold® , Sanoform® (Aldi) enz. Aspartaam heeft een uitstekende smaak, is goed oplosbaar, maar verdraagt geen langdurige verhitting (max. 180 °C). Het is bestand tegen invriezen. Het leent zich uitstekend voor het zoeten van koffie, thee, yoghurt, platte kaas, pudding, bavarois, maar ook voor korte warme bereidingen zoals flensjes, pannenkoeken, wafels en gebak met korte baktijd beneden 180 °C.

Voor warmere bereidingen tot 225 °C gebruikt men beter Prodia ® : Dit is een samenstelling van aspartaam en acesulfaam K. Dit product wordt in België verdeeld door de firma Revogan en is verkrijgbaar in apotheken en natuur -of dieetvoedingwinkels.
Prodia
® is een fijn poeder dat zich bijzonder goed leent voor de bereiding van koekjes, gebak, confituur enz. Het kan wel een licht bittere nasmaak geven, maar levert betere resultaten dan zoetstoffen in vloeibare vorm of tabletvorm. Tegenwoordig vindt men in de handel ook suiker die vermengd is met
acesulfaam K en/of aspartaam. Deze mengeling heeft als voordeel dat men in bereidingen slechts de helft van de normale hoeveelheid suiker hoeft te gebruiken, maar toch een goed resultaat en een uitstekende smaak kan behouden. Men vindt deze suiker / zoetstof combinatie in de vorm van kleine klontjes: merknaam Ti light of in poedervorm: merknamen Sweetener® (Delhaize), Fit & Sweet® , Ti light®.

Cyclamaat en sacharine worden vaak in combinatie gebruikt. Deze producten zijn in de gewone handel verkrijgbaar in tabletvorm of in vloeibare vorm. Bekende merknamen zijn: Hermesetas®,  Natrena® , Nosucal® , Starline® , Sucorose® enz. Ze zijn bestand tegen verhitting maar kunnen een bittere nasmaak geven

Neohesperidine DC en thaumatine zijn niet als dusdanig in de detailhandel verkrijgbaar maar worden wel industrieel gebruikt o.a. voor het zoeten van kauwgom en tandpasta. 

Intensieve zoetstoffen onder de vorm van strooikorrels zijn meestal een mengeling van de zoetstof, die per hoeveelheid veel zoeter is dan suiker, met malto-dextrine dat veel minder zoet is dan suiker, maar dat gebruikt wordt als vul -of bulkmiddel met als bedoeling dat de strooikorrels in volume en smaak overeenkomen met suiker. Het gewicht van de strooikorrels is echter 10 maal lichter dan dat van  suiker (1 eetlepel strooikorrels = 1,2 gram; 1 eetlepel suiker = 12 gram). De hoeveelheid malto-dextrine (= koolhydraat) hoeft men bij matig gebruik niet mee te rekenen in het koolhydraatgehalte van de maaltijd. 

Mag men deze intensieve zoetstoffen onbeperkt gebruiken?

Omdat zoetstoffen kunstmatig aangemaakt zijn, werd hiervoor een ”Aanvaardbare Dagelijkse Inname” (ADI) vastgelegd, dit is de dosis die men dagelijks zonder enig nadelig effect kan gebruiken. De ADI moet op de verpakking van de zoetstoffen vermeld staan. De ADI wordt bij volwassenen praktisch  nooit overschreden, normaal volstaat een veel kleinere dosis voor het zoeten van gerechten. Voor het gebruik bij kinderen dient men er wel meer rekening mee te houden. De tabel geeft de ADI van de meest gebruikte intensieve zoetstoffen.

Zoetstof ADI (mg/kg lichaamsgewicht Maximum dosis volwassenen Zoetkracht t.o.v. suiker (Suiker=1)
Aspartaam 40 mg 187 maatschepjes

155 tabletten

 

150-200 x
Cyclamaat 11 mg 21 tabletten

155 druppeltjes

 

30-80 x
Sacharine 2,5 mg 16 tabletjes 200-700 x
Acesulfaam-K 15 mg   130-200 x

Energiebeperkte suikervervangers die de bloedsuiker niet of nauwelijks beïnvloeden

Tot deze groep behoren de natuurlijke en synthetische oligo-sacchariden en polydextrinen. Dit zijn eigenlijk een soort voedingsvezels die slechts in beperkte mate door het maagdarmkanaal verteerd worden omdat ons lichaam niet de enzymen maakt die deze suikerketens afbreken. Op deze manier leveren ze minder energie dan suiker en hebben ze ook weinig invloed op het bloedsuikergehalte.

Ze hebben soms een minder zoete smaak dan suiker en kunnen daardoor in bepaalde voedingsmiddelen zowel als vervanging van vetten en als vervanging van koolhydraten gebruikt worden, eventueel in combinatie met intensieve zoetstoffen. Hierdoor wordt een eindproduct bekomen met beduidend minder energie.
Deze suikers worden momenteel enkel industrieel verwerkt bij de bereiding van ijsdesserten, chocolade, gebak, koekjes enz. en zullen in de toekomst nog tal van mogelijkheden bieden
.

Belangrijke natuurlijke oligo-sacchariden zijn inuline (Raftiline) dat gebruikt wordt als vetvervanger en oligofructose (Raftilose) dat gebruikt wordt als koolhydraatvervanger. Litess is een synthetisch polydextrose dat net als inuline als vetvervanger gebruikt wordt. Deze vervangsuikers zijn niet verkrijgbaar in de kleinhandel!

Tot deze groep behoren ook de suikeralcoholen of polyolen: sorbitol, xylitol, isomalt, maltitol , mannitol, lactitol. Deze suikervervangers worden ook wel extensieve zoetstoffen genoemd omdat ze een zoetkracht hebben die gelijk of lager is dan deze van gewone suiker. De meeste brengen evenveel energie aan als gewone suiker, behalve lactitol, mannitol en isomalt die minder energie leveren. Voor mensen met overgewicht zijn ze eigenlijk niet nuttig. Deze personen hebben meer baat bij het gebruik van energievrije zoetstoffen. Polyolen worden voornamelijk verwerkt in snoepgoed, kauwgom, koekjes, gebak en chocolade.
Ze doen de bloedsuiker nauwelijks of niet stijgen. Wanneer in bepaalde voedingsmiddelen het suiker door polyolen is vervangen dan kan het koolhydraatgehalte van deze producten verlaagd zijn. Vergeet echter niet om ook het vetgehalte van deze voedingsmiddelen na te kijken. Dit kan in sommige gevallen behoorlijk hoger zijn dan in het gewone product met suiker .

Polyolen hebben echter ook een belangrijk nadeel! Ze hebben een laxerende werking en kunnen bij sommige personen zelfs bij geringe inname klachten geven van opgeblazen gevoel, winderigheid, krampen en diarree. Enkel sorbitol (Sionon®) wordt als strooipoeder in de handel verkocht. Sorbitol is echter veel minder zoet dan suiker, waardoor er dus een veel grotere hoeveelheid van nodig is. Hierdoor is het niet interessant in gebruik. De andere polyolen worden uitsluitend industrieel gebruikt en zijn niet in de kleinhandel verkrijgbaar.

Energieleverende suikervervangers die de bloedsuiker wel beïnvloeden

Dit zijn een groep sachariden of suikers die bereid worden uit het zetmeel in aardappelen, maïs en granen. De bekendste eindproducten hiervan zijn: glucose of druivensuiker, fructose of vruchtensuiker, invertsuiker, maltose of moutsuiker en malto-dextrine. Deze sachariden leveren evenveel energie als gewone suiker en hebben steeds een invloed op de bloedsuikerspiegel. Het ene suiker zal de bloedsuiker weliswaar sneller doen stijgen dan het andere. Zo zal glucose, dat onmiddellijk via de darmwand in het bloed terecht komt de bloedsuiker sneller doen stijgen dan fructose dat na opname via de darmwand door het bloed naar de lever wordt getransporteerd en daar in glucose wordt omgezet. Al deze suikers moeten meegerekend worden in de koolhydratenaanbrengst van de maaltijd en bieden op die manier dus geen enkel voordeel op gewone suiker.

 

22:48 Gepost door babs in Algemeen | Permalink | Commentaren (0) |  Facebook |

De commentaren zijn gesloten.